Willem S. Meijer

30e Grootmeester van de Orde van vrijmetselaren.                

Verkozen en geïnstalleerd 2010
Vrijmetselaar sinds 1984
Afkomstig uit de Loge Concordia Vincit Aminos - Amsterdam

 

 

 

Wat is voor u de essentie van het vrijmetselaar zijn?

“Een vrijmetselaar vindt in zijn loge een beschutte werkplaats waar hij medemensen ontmoet en waar hij zichzelf en zijn eigen ideeën kan toetsen aan die van anderen. Maçons delen, rationeel of intuïtief, door aanleg of levenservaring verkregen, gedachten over hoe zij met elkaar én met andere mensen willen omgaan, Oók hoe zij zich willen opstellen ten opzichte van de wereld waarin zij zich geplaatst weten. Daartoe hebben zij een heel eigen benadering ontwikkeld, vol verwijzingen naar de culturen die aan de wieg hebben gestaan van de samenleving.”

“Een broederschap van mensen, die zoeken naar zelfontplooiing en zelfverwezenlijking  en die gehecht zijn aan de eigen vertrouwde methoden daarbij… Zonder die te verabsoluteren. Mensen met een geheim, dat nauwelijks uit te leggen valt en dus ook niet te verraden: de manier waarop zij met elkaar omgaan, de sfeer van verbondenheid en vertrouwen. Dat ‘geheim’ is essentiëler dan de bekende terughoudendheid over de ‘gereedschappen’ die vrijmetselaren in hun spel hanteren, zoals symbolen, rituele teksten en plechtige handelingen.”

“Loges bestaan bij de gratie van een subtiel evenwicht tussen ernst en vrolijkheid, tussen emotioneel betrokken zijn bij ‘de arbeid’ en daar enkele uren later met vrijmoedigheid en zelfspot commentaar op geven.  Een positieve instelling ten opzichte van het leven; maçons zijn veelal optimistisch van aard.”

Wat heeft het vrijmetselaarschap u opgeleverd?

“Allereerst: iemand kan alleen iets aan de vrijmetselarij ‘hebben’ als hij bereid is om daaraan ook bij te dragen. Door regelmatige aanwezigheid, door te luisteren naar anderen en door eigen gedachten en gevoelens in te brengen, door echt deel te nemen aan de ‘broederschap’, door vertrouwen te schenken.”

“De vrijmetselarij heeft voor mij als agnost de plaats geleverd waar ik zowel met ratio als met religieus getinte emotie aan de slag kan. Mijn blikveld is verruimd, van ‘alleen het bewijsbare is relevant’ naar ‘het niet-weerlegbare is het overdenken waard’. Bij alle blijvende waardering voor de ratio ben ik die geleidelijk aan toch ook gaan relativeren.”
Een toenemend gevoel voor het mysterie van het bestaan. En een groei naar spiritualiteit in de zin van ‘de persoonlijke sensatie dat een mens de eigen grenzen voor een kort moment doorbreekt en zich één weet met het grote geheel waarbinnen men leeft’.”
“Het inzicht dat claims op ‘waarheid’ onzinnig zijn en dogma’s hinderlijk en irritant. De overtuiging dat ‘wat mensen vereent’ in opvattingen en streven verre overtreft wat hen verdeelt. En al zijn de verschillen tussen mensen dan wel niet groot, ze zijn wel heel boeiend en interessant.”
“Heeft de vrijmetselarij mijn leven veranderd? Na enige aarzeling: ja! Niet omdat mij door de inwijding tot vrijmetselaar ineens volslagen nieuwe inzichten zijn geopenbaard en ik daarna een heel andere kijk op leven en medemens heb gekregen.
Wél, omdat de al bij mij levende gedachten en gevoelens een breder kader, een bedding hebben gevonden. Ik heb soortgenoten ontmoet, die zich dezelfde essentiële vragen over het leven stellen als ik en die daarmee evenzeer worstelen. Gedeelde smart, is halve smart. En gedeelde vreugde is dubbele vreugde.”

En wat heeft het u gekost?

“Tijd en aandacht. De kosten van zulke investeringen zijn echter niet los te zien van de baten ervan, zelfs niet voor diegenen die met regelmaat hebben moeten lijden onder al die vrijmetselaarsactiviteiten van partner of vader.”

“Als je mede door de indrukken en inzichten in de loge opgedaan besluit om te vertrekken uit een baan, moet dat dan per saldo als kost of als bate worden ingeboekt? Zo’n stap zette ik circa twintig jaren geleden en terugkijkend kan ik alleen maar vaststellen dat het een verstandig besluit was, een ‘batig slot’. De offers van een durven nadenken zullen vrijwel altijd verre worden overtroffen door de voordelen van datzelfde ‘sapere aude’!”

“Functionaris van loge of Orde of maçonniek ambteloos, voor iedereen is er van tijd tot tijd de teleurstelling dat het ook een vrijmetselaar niet altijd eenvoudig valt om hooggestemde idealen in de praktijk te brengen. Maar zelfs voor deze kosten geldt dat ze door de geestelijke revenuen, in termen van ervaren broederschap en zelfontplooiing, in de schaduw gesteld worden.”

Past de vrijmetselarij met haar tradities nog wel in deze tijd?

“Als ik daaraan ernstig twijfelde, zou ik me niet kandidaat hebben gesteld voor mijn huidige functie.”
“Ik denk dat de mens in de bijna 300 jaren sinds de eerste loges van vrijmetselaren zich formeel aaneensloten, niet wezenlijk is veranderd. Zo snel gaat de evolutie niet, al lijken we dat onder de indruk van technologische ontwikkelingen vaak te vergeten.
En dat is evenzeer waar voor ‘la condition humaine’, de beperkingen waarmee de mens heeft te leven. De kernvragen van het menselijk bestaan, zijn dezelfde gebleven en de behoefte ons te bezinnen op onze plaats in het Al en op onze relatie met de medereizigers is dan ook onverminderd groot.”

“Het benaderen van menselijke zingeving via processen van inwijding treffen we in alle culturen en tijden aan; ‘initiatie’ is bepaald geen uitvinding of uniek bezit van vrijmetselaren. Maar juist het gebruik van ‘rites de passage’ op een speelse, niet dogmatische wijze – zoals past bij de vrijmetselarij –  maakt onze tradities behoorlijk slijtvast. Het enige dat deze bijna tijdloze waarde zou kunnen ondergraven is een overmatige, eenzijdige nadruk op vormen en gebruiken in combinatie met een afnemend besef van de diepere culturele achtergronden daarvan.”

“En ook de tweede pijler van de vrijmetselarij – de menslievende en vrijheidsgezinde opvattingen die vooral aan de Verlichting zijn ontleend – blijft in de huidige tijd onverminderd actueel. Zich inzetten voor een ‘decent society’, gepaard aan bereidheid om in de spiegel te kijken, om de eigen opvattingen en oordelen met een kritisch oog te bezien, is een houding die vrijmetselaren na aan het hart ligt, maar die we al te vaak missen in de samenleving als geheel.”

“Wellicht heeft de vrijmetselarij de schone maatschappelijke taak om de modes en ‘hypes’ van de dag tegen te spreken... Of die, ten minste in de eigen loges, tegen het licht te houden. Het bijdragen aan een samenleving waarin de mensen met elkaar in gesprek komen en blijven, lijkt een vrijmetselaar op het lijf geschreven.”

Wat zijn de belangrijkste doelen voor u als grootmeester?

“Het versterken van de Orde en haar loges als ontmoetingsplaats voor mensen en ideeën. Een forum waar alle serieuze menselijke overtuigingen welkom zijn... En ook onderwerp van een broederlijke gedachtewisseling kunnen zijn. Werkplaatsen die gefrequenteerd worden door zowel mensen met een stellige overtuiging of vast geloof als hen die hebben moeten aanvaarden om ‘niet te weten’.”

“Het bieden en handhaven van ruimte voor diversiteit acht ik een van mijn belangrijkste taken. Een ‘Orde in Verscheidenheid’ is mij lief. De kracht van de vrijmetselarij ligt immers in het op een menselijke en vrijzinnige wijze omspringen met die diversiteit van inzichten en opvattingen en volstrekt niet in een geforceerd uniformeren daarvan.”

“Een beter begrip van de cultuurfilosofische achtergronden van het maçonnieke ‘spel’, te bereiken door aandacht voor vorming en educatie in een heel brede zin.
Bijdragen tot de eigen ontplooiing van de broeders, door hen daartoe de gereedschappen te helpen aanreiken, maar zonder hen een uniform gebruik daarvan op te leggen... Laat staan een vaste, gelijkluidende interpretatie.”

“Zo’n verbeterd inzicht zal het de individuele maçon makkelijker maken aan geïnteresseerde buitenstaanders uit te leggen wat voor ons de vrijmetselarij zo waardevol maakt en waarom die wellicht ook voor hen een aantrekkelijk geestelijk thuis biedt.”

“Hoe gehecht wij ook zijn aan onze werkwijzen, we moeten echter nooit uit het oog verliezen dat de Orde niet de wijsheid in pacht heeft... Zelfs niet in maçonnieke zaken. Een broederlijke en collegiale opstelling jegens andere organisaties van vrijmetselaren past daarbij. Oók in die gevallen dat er van ‘diplomatieke’ betrekkingen geen sprake is.”

“Harmonie in loges en Orde is een noodzakelijke, maar niet per se voldoende voorwaarde voor grootse resultaten van onze maçonnieke arbeid of die nu wordt verricht aan onze persoonlijke ‘ruwe steen’ of als deelnemer aan de samenleving.
Laten wij ons niet alleen richten op ‘zelfontplooiing’ als een strikt persoonlijk doel, maar laten we steeds de vraag stellen op welke wijze die ontwikkeling ons kan helpen om de medemens tot steun te zijn. Ook al zouden we dat willen, we zullen er dan niet aan ontkomen de vraagstukken van de 21e eeuw in onze loges toe te laten, om midden in de maatschappij te staan. Een gewetensvolle toetsing van samenlevingsvragen aan onze uitgangspunten, is nodig en gepast.  Ongevraagde collectieve standpuntbepalingen namens Orde of loge, zijn dat niet of in veel mindere mate.”