Wat is Vrijmetselarij?
De Vrijmetselarij is een stroming die streeft naar verdieping van inzicht op geestelijk en zedelijk gebied. Zij gaat daarbij uit van het bestaan van een geestelijke werkelijkheid achter het waarneembare, of, zo u wenst, een Ordenend Beginsel. Vrijmetselaren spreken in dat verband van "de Opperbouwmeester van het Heelal".

 
Dus een soort godsdienst?
Een levensbeschouwing, kenmerk van een godsdienst, is de vrijmetselarij vreemd. Zij heeft respect voor de boodschap van vele geestelijke stromingen, maar voelt zich vrij van dogmatisme en alles bindende leerstellingen.

Wat onderscheidt de vrijmetselarij van andere geestelijke stromingen?
De vrijmetselarij heeft veel met andere geestelijke stromingen gemeen. Maar zij onderscheidt zich daarvan door haar geheel eigen methode van werken die wordt gekenmerkt door het gebruik van ritualen en symbolen in de loge.

Van oudsher koos de Nederlandse Orde het motto "Silentio et fide" (in stilte en getrouwheid).

Zo werd de Nederlandse vrijmetselarij tot 'een stille leerschool'.

 
Wat is een loge?
In onder andere het Engeland van de middeleeuwen leefden en werkten de bouwlieden van kathedralen en dergelijke in bouwhutten, "lodges". Ons woord "loges" herinnert daaraan. Een loge is een zelfstandige vereniging van vrijmetselaren. Zo wordt ook de plaats genoemd, waar zij elkaar wekelijks, tweewekelijks of maandelijks ontmoeten. Soms hebben die ontmoetingen, ook wel comparities genaamd, het karakter van vergaderingen. Daar worden dan maçonnieke onderwerpen behandeld. Ook wel algemeen maatschappelijke, maar steeds onder de strikte voorwaarde dat daarvan geen polariserende invloed uitgaat.

Daarnaast zijn er de maçonnieke plechtigheden, bijvoorbeeld wanneer een nieuw lid in de loge wordt aangenomen, dan wel aan iemand die al lid is, de graad van gezel of meester wordt verleend.

 

       

Wat is een ritueel?
Een ritueel is een ceremonieel, bestaande uit het uitspreken van teksten en het verrichten van symbolische handelingen, al dan niet muzikaal begeleid. Onze cultuur kent tal van riten die in sterk-aangepaste vorm nog altijd voortbestaan als gebruiken bij belangrijke gebeurtenissen als geboorte, huwelijk en overlijden.

Tot goed begrip: maçonnieke rituelen en symbolieken dringen nimmer een bepaalde zienswijze op: ze laten alle ruimte voor eigen invulling en beleving. Een rituaal is een beschreven vorm van een ritueel. Een rituaal op zichzelf beschouwd is in wezen zonder die persoonlijke inbreng een leeg iets.

 

Evenals de vroegere bouwloges kent ook de vrijmetselarij een aantal rituelen, onderdeel vormend van bepaalde plechtigheden.

 

De vrijmetselarij heeft voor diverse gevallen (zoals bij een inwijding, overlijden, zomer- en wintersolstitium) passende rituelen. De opvoering daarvan gebeurt in een speciaal daarvoor geëigende ruimte, de Loge of Werkplaats. Deze "arbeid" verrichten de leden in bijvoorbeeld een zwart (rok-)kostuum of een smoking. Ze dragen daarbij hun schootsvel en witte handschoenen.

Na afloop verzamelt men zich in een andere ruimte; de Voorhof. Daar vindt aansluitend een zogeheten Tafelloge plaats waar men in een wat minder plechtstatige doch uiterst plezierige sfeer van een (eenvoudige) maaltijd, het Broedermaal, geniet.

.

Hoe vaak zijn de bijeenkomsten?
Als er geen rituele arbeid op het programma staat, dan komt onze loge wekelijks, op dinsdag-avond, bijeen als vereniging voor een "comparitie". In dagelijkse kleding wordt daar het verenigingsnieuws behandeld. Voorts houdt één van de leden of iemand van buiten in de loge een 'bouwstuk'; een (korte) lezing/inleiding over een door hem gekozen onderwerp.

Na de pauze bespreekt de loge deze "opgeleverde arbeid". De comparitie wordt gesloten na een uitgebreide rondvraag, waarin ieder lid desgewenst persoonlijke belevenissen en/of vragen te berde kan brengen. Daarna blijven de leden meestal nog in informele sfeer bijeen.

Men hanteert een maçonnieke mores. De mores omvat meestal ongeschreven gebruiken en taalgebruik binnen een gemeenschap zoals de vrijmetselarij. Ze verschillen van land tot land, ja zelfs van loge tot loge.

De comparitie is bijvoorbeeld typisch Nederlandse mores: in het buitenland kent men deze in feite nauwelijks.

In onze loge "Gamma – No. 262" behoort direct na de inwijding onder andere het over-en-weer tutoyeren tot de loge-mores. De leerling wordt met de gehele loge-mores bekend gemaakt tijdens de leerling-bijeenkomsten.

 

Een vrijmetselaarsloge heeft een gewone verenigingsstructuur en staat meestal bij Kamers van Koophandel ingeschreven in het verenigingsregister. Het bestuur van een loge bestaat behalve uit leden, die elke gewone vereniging kent zoals een secretaris en een penningmeester, ook uit leden die een functie vervullen bij de maçonnieke bijeenkomsten. De voorzitter heeft naast de leiding over de vereniging ook de leiding over de ceremoniële bijeenkomsten. Per jaar is zo'n comparitie/bijeenkomst bestemd voor de statutair vereiste algemene ledenvergadering.

 
Is de vrijmetselarij mystiek?
Niet ontkend kan worden, dat de opvoering van een ritueel tijdens een maçonnieke plechtigheid de mogelijkheid in zich heeft van een mystieke beleving.

 
Is de vrijmetselarij esoterisch?
Tijdens een maçonnieke plechtigheid biedt het rituaal de aanwezigen de mogelijkheid om deze plechtigheid op een geheel eigen wijze te ondergaan en te interpreteren, los van de uiterlijke vorm waarin dit rituaal wordt uitgevoerd. Dit innerlijk verwerken wijst op een esoterisch karakter.

 
Wat zijn symbolen?
Symbolen zijn eigenlijk niet anders dan hulpmiddelen bij het overbrengen van gedachten of gevoelens die vaak moeilijk onder woorden zijn te brengen.
Het hart als symbool van de liefde, het anker als symbool van zekerheid en veiligheid en een vlag als symbool van een natie zijn daar voorbeelden van.
Ook ontleent de vrijmetselarij veel van haar symbolen aan de vroegere ambachtelijke bouwloges. Behalve van bouwsymbolen maakt zij ook gebruik van lichtsymbolen.