De Orde van Vrijmetselaren telt in Nerderland ongeveer zesduizend leden, verenigd in 140 loges; gemiddeld heeft een loge rond de veertig leden.
Het lidmaatschap staat open voor meerderjarige mannen.

De Orde wordt gevormd door alle loges welke zich onder haar gezag hebben geschaard. Dit betreft circa 160 loges  in Nederland, Suriname, het Caribisch gebied, Zimbabwe, Zuid Afrika en Thailand.
Zij heeft haar hoofdkantoor, Ordegebouw genoemd  aan de Prinsessengracht in Den Haag. Hier is het landelijk secretariaat gevestigd en vergadert het hoofdbestuur.

Het hoogste gezag van de Orde van vrijmetselaren berust bij het Grootoosten, de vergadering van vertegenwoordigers van alle in Nederland gevestigde loges.

De dagelijks leiding van de Orde berust bij de Grootmeester en het college van Grootofficieren die gekozen worden door de jaarlijks vergadering van logevertegenwoordigers, het Grootoosten.

De vrijmetselarij wordt beoefend in Loges, plaatselijke autonome verenigingen die zich georganiseerd hebben in een landelijk verband.
Voor de bestuurlijke organisatie van de loges in Suriname, de loges in het Caribisch gebied en en Zimbabwe zijn Provinciale Grootloges gesticht welke onderleiding staan van een Proviciaal Grootmeester en zijn college van bestuur.

In het koetshuis van het Ordegebouw is het Cultureel Maçonniek Centrum "Prins Frederik gevestigd, een museum over de vrijmetselarij met een aantal verzamelingen van grote historische betekenis.
De vrijmetselarij wordt wereldwijd beoefend, een wereld omvattende organisatie bestaat niet. Wel worden vriendschappelijke betrekkingen met buitenlandse Grootloges onderhouden.

Uit de vrijmetselarij zijn vele stichtingen en organisaties voortgekomen, soms uitsluitend ten dienste van de leden maar ook een aantal die gericht zijn op doelen binnen de samenleving.

De Orde van Vrijmetselaren is het federatieve verband waarin de Nederlandse vrijmetselaarsloges landelijk zijn verenigd. De orde heeft een door de loges verkozen hoofdbestuur, waarvan de voorzitter de traditionele titel draagt van grootmeester.

Het hoofdbestuur vervult overkoepelende taken voor de loges, zoals het vaststellen van binnen de orde geldende regels, het onderhouden van contacten met buitenlandse organisaties van vrijmetselaren, de productie van landelijk publiciteitsmateriaal, het organiseren van landelijke jubileumactiviteiten, de controle op stichtingen die liefdadigheids- en hulpfondsen namens de orde beheren, et cetera.
Jaarlijks komen afgevaardigden van de loges die tot de orde behoren bijeen in een landelijke vergadering die grootoosten wordt genoemd.

Internationale betrekkingen
Wereldwijd zijn er ongeveer twee miljoen vrijmetselaren. In het algemeen ontbreken loges alleen in landen met een dictatoriaal of dogmatisch religieus bewind; ook daar vindt vaak echter ondergronds vrijmetselaarsarbeid plaats of wordt de vrijmetselarij in ballingschap levend gehouden.
Een groot aantal landen heeft een overkoepelende landelijke vrijmetselaarsorde, meestal grootloge of grootoosten genoemd. Grote landen hebben soms meerdere grootloges. Er bestaat geen internationale overkoepelende organisatie van vrijmetselaren waaraan de nationale organisaties verantwoording zouden moeten afleggen. Alle nationale organisaties zijn volledig zelfstandig. Wel onderhouden zij vriendschappelijke betrekkingen met elkaar.
Zo bestaan nauwe banden tussen de Nederlandse orde en rond de honderdvijftig ordes elders ter wereld.

Verwante werkvormen
Behalve de uitsluitend voor mannen toegankelijke Orde van Vrijmetselaren bestaan er in Nederland organisaties voor mannen én vrouwen: de Internationale Orde der Gemengde Vrijmetselarij ‘Le Droit Humain’ en de Nederlandse Grootloge der Gemengde Vrijmetselarij. Verder bestaat er een organisatie uitsluitend voor vrouwen: de orde van weefsters Vita Feminea Textura, met een doelstelling en werkwijze die overeenkomsten hebben met die van de vrijmetselarij.