Zutphen, vr. 10 juli: 'Wat is een vrij mens?'
Lezing in het kader van het 175-jarig bestaan in Zutphen van vrijmetselaarsloge Karel van Zweden
De vrijmetselarij is ooit begonnen als een vluchthaven voor ‘een vrij man van goede naam’. Het is geëvolueerd naar een spirituele beweging voor ‘een vrij mens ( m, v, x) van goede naam’. Maar wat is een vrij mens? Wat betekent vrijheid?
Vrijheid is een problematisch begrip. Wat is een vrije keuze? Volgens de aanhangers van de theorie dat de vrije wil niet bestaat zijn mijn keuzes niet in vrijheid genomen. Mijn onderbewustzijn besluit voordat ik een keuze maak en uitspreek. Zijn de keuzes die ik maak uit verantwoordelijkheid of betrokkenheid eigenlijk wel vrije keuzes? Of zijn ze al gericht door die verantwoordelijkheid en die betrokkenheid. Kom er maar eens uit.
Vrijheid is ook een begrip dat te pas en te onpas gebruikt wordt. Bijvoorbeeld ‘vrijheid van meningsuiting’. Dit is in Nederland een bijna absoluut begrip dat ook beledigen, sarren en respectloze bejegening impliceert. Is dit vrijheid? Is dit de vrijheid die wij willen?
In deze lezing geeft Fred Veerman handvatten om met het begrip vrijheid om te gaan. Hij analyseert het begrip vrijheid vanuit cultureel sociologisch perspectief. Hij bespreekt de paradox dat wij wel vrij willen zijn maar dat velen niet de consequenties van vrijheid willen aanvaarden. Zeker in een complexe samenleving als die van ons hoort bij vrijheid ook het complement verantwoordelijkheid.
Er komen vragen aan de orde als waar eindigt mijn vrijheid en begint die van jou? en wat prefereer je: keuze vrijheid of vrijheid van keuzes? Ook laat hij zien wat ‘vrij’ in de vrijmetselarij betekent. Of althans wat het zou moeten betekenen. Is ‘vrij’ dan het geheim van de vrijmetselarij?
In de lezing veel voorbeelden. Ook voorbeelden uit de eigen ervaring. Fred heeft namelijk jaren gewoond en gewerkt in zogenaamde onvrije landen als het communistische Tsjechoslowakije en de DDR. Maar ook in landen als Zaïre en Kameroen waar de vrijheid slechts voor een elite gold. Fred is econoom en bestuurskundige. Hij heeft organisaties en bedrijven geleid en er nog meer geadviseerd. Dat laatste doet hij nog steeds. Hij is voormalig voorzittend meester van de loge Karel van Zweden.