Hoe blijf je helder denken in een tijd van oplopende spanning, oorlogstaal en politieke versimpeling? Over die vraag spreekt schrijver, essayist en hoogleraar Ewald Engelen op maandag 18 mei tijdens de Vrijheidslezing 2026 van vrijmetselaarsloge Ad Lucem et Pacem in Haarlem.
De jaarlijkse Vrijheidslezing staat in het teken van vrijheid en de weerbaarheid van het publieke debat. Met Ewald Engelen kiest de loge dit jaar voor een spreker die bekendstaat om zijn scherpe analyses, onafhankelijke geest en onconventionele blik op economie, politiek en geopolitiek.
Engelen is hoogleraar financiële geografie aan de Universiteit van Amsterdam en schreef jarenlang voor onder meer Follow the Money. Ook publiceerde hij in onder meer NRC, Jacobin en Brave New Europe.
Aanleiding voor de lezing is zijn recente boek ‘Oorlogsmythen: ongewenste opstellen’ (november 2025), waarin Engelen de verhalen ontleedt waarmee Europese leiders, media en instituties volgens hem een klimaat van angst en militarisering voeden. In trefzekere essays onderzoekt hij hoe begrippen als veiligheid, vrijheid en democratie worden ingezet om steun te organiseren voor een verhard geopolitiek discours, en hoe kritisch denken daarin steeds sneller verdacht wordt gemaakt.
Engelen schrijft daarbij nadrukkelijk tegen de stroom in. Hij bevraagt de rol van de NAVO in het ontstaan van de oorlog in Oekraïne, vraagt aandacht voor strategische empathie in internationale verhoudingen en stelt fundamentele vragen over de staat van de democratie, de media en het publieke debat. Daarmee sluit zijn lezing aan bij de traditie van de Vrijheidslezing, waarin ruimte wordt gemaakt voor reflectie, tegenspraak en het vrije woord.
Monumentaal pand, inspirerende traditie
De Haarlemse Vrijheidslezing is een jaarlijks traditie van vrijmetselaarsloge Ad Lucem et Pacem. Men wil stilstaan bij het belang van vrijheid, vooruitgang en maatschappelijk debat. Eerdere sprekers waren onder meer Conny Braam, Bert Blase, Peter ter Velde, Maria Genova en Tamarah Benima.
De lezing vindt plaats in het karakteristieke Haarlemse logegebouw; een unieke kans om dit bijzondere pand van binnen te bekijken.
Praktische informatie
- Maandag 18 mei; 20 uur (deur open 19:30)
- Ripperdastraat 13, Haarlem
- Toegang gratis
- Beperkt aantal zitplaatsen; reserveren gewenst via logehaarlem@gmail.com